AI giúp giảm chi phí, rút ngắn quá trình làm phim, sản xuất âm nhạc, nhưng cũng đặt ra nhiều vấn đề về bản quyền.
AI giúp giảm chi phí, rút ngắn quá trình làm phim, sản xuất âm nhạc, nhưng cũng đặt ra nhiều vấn đề về bản quyền. Tại diễn đàn tác động của công nghệ số và AI tới nền kinh tế sáng tạo, do Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức ngày 8/10, câu chuyện bản quyền được đặt ra khi AI ngày càng được sử dụng phổ biến trong việc làm phim, viết nhạc. Theo ông Kiều Công Thược, Phó chủ tịch Hiệp hội Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam, AI là câu chuyện “nói mãi không hết”, bởi gần như 99% người làm sáng tạo đã sử dụng công nghệ này. Còn ông Tào Minh Hùng, đại diện Liên đoàn Công nghiệp Ghi âm Quốc tế (IFPI), cũng đánh giá AI giúp người làm nhạc rút ngắn thời gian thực hiện công việc thủ công mà lẽ ra mất “nhiều ngày, nhiều đêm” để thực hiện. Trước đây, nếu muốn tạo một bản thu, người nghệ sĩ tốn rất nhiều tiền để vào phòng thu chuyên nghiệp. Với sự hỗ trợ của AI, ngay cả khi không có khả năng tài chính, họ vẫn có thể tự thực hiện nhiều công đoạn để sáng tạo nên tác phẩm rồi đưa ra thị trường. “AI rất có ích cho hoạt động sáng tạo”, ông Hùng nhận định, nhưng cho rằng nếu AI học hỏi từ các tác phẩm có bản quyền, sau đó tạo sản phẩm mới cạnh tranh với chính những tác phẩm được sử dụng làm dữ liệu đầu vào, người sáng tạo gốc có thể gặp bất lợi. Ông Tào Minh Hùng, đại diện Liên đoàn Công nghiệp Ghi âm Quốc tế (IFPI) tại Việt Nam. Ảnh: Trọng Đạt “Quan điểm của ngành âm nhạc là không phản đối sử dụng AI, nhưng phải có giới hạn”, ông nói. Đại diện IFPI nhận định, những tác phẩm hoàn toàn được tạo ra bởi AI không nên được công nhận bản quyền. Nếu AI tạo nên tác phẩm mới từ những nội dung có bản quyền, cần có khoản bù đắp cho người tạo ra chúng. Ở chiều ngược lại, theo ông Kiều Công Thược, AI về bản chất là một dạng công cụ hỗ trợ tăng năng suất. Mỗi người có thể sử dụng theo cách khác nhau dựa trên kỹ năng và dữ liệu, từ đó tạo ra kết quả khác nhau. Sự tham gia của AI không đồng nghĩa quyền quyết định chuyển sang máy. “Quyền quyết định vẫn ở chúng ta”, ông nói. Bà Nguyễn Thị Hoàng Lan, Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số Văn hóa, thể thao và du lịch, cho rằng sự bùng nổ của các công nghệ chiến lược như AI đang định hình một “hệ sinh thái mới” cho văn hóa. Sự dịch chuyển của chuỗi giá trị đó đặt ra những bài toán về pháp lý. “Ai có quyền đối với chất liệu ban đầu? Đóng góp sáng tạo mới được xác lập và bảo vệ ra sao? Lợi ích thu được từ thương mại hóa được phân bổ như thế nào?”, bà Lan đặt vấn đề. Phim trường ảo ứng dụng AI tại Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông Thái Nguyên. Ảnh: Trọng Đạt Đây là lý do sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực văn hóa (IP văn hóa) không chỉ là câu chuyện bảo vệ bản quyền sau khi một sản phẩm đã được tạo ra. IP văn hóa cần được đặt trong toàn bộ chuỗi giá trị từ nhận diện nguồn gốc, chủ thể và quyền, đến sáng tạo, khai thác, thương mại hóa và chia sẻ lợi ích hài hòa. Nếu quyền đối với chất liệu ban đầu không rõ ràng, nhà sáng tạo sẽ gặp rào cản lớn. Nếu không bảo đảm hài hòa lợi ích cộng đồng, việc khai thác sẽ thiếu tính bền vững. Và nếu thiếu một khung pháp lý rõ ràng, doanh nghiệp sẽ ngần ngại đầu tư nguồn lực, đại diện Bộ Văn hóa, thể thao và du lịch chia sẻ. Một câu hỏi khác là làm thế nào xác định phần đóng góp của con người và AI trong một sản phẩm. Ông Nguyễn Hoàng Giang, Phó cục trưởng Sở hữu trí tuệ cho rằng, việc “bóc tách rạch ròi” hai phần này là không khả thi. Theo ông, thay vì cố phân định, cần chấp nhận việc sẽ có tranh luận, mâu thuẫn và tìm cách giải quyết nó khi có thêm thông tin. Diễn đàn tác động của công nghệ số và AI tới nền kinh tế sáng tạo nằm trong chuỗi sự kiện Smart City Asia kéo dài ba ngày 8-10/10, tại Trung tâm triển lãm quốc gia (VEC), Hà Nội. Hoạt động chính của chương trình là lễ kỷ niệm Ngày chuyển đổi số quốc gia, cùng các hoạt động bên lề bao gồm diễn đàn cấp cao, diễn đàn chuyên đề, triển lãm Smart City Asia với hơn 200 gian hàng. Tại sự kiện, ban tổ chức cũng mở cổng đăng ký Giải thưởng Văn hóa Sáng tạo – Việt Nam Rồng Xanh Awards 2026. Giải thưởng tìm kiếm, tôn vinh và kết nối các sáng kiến, sản phẩm, IP văn hóa làm mới di sản bằng tư duy đương đại và công nghệ, trong lĩnh vực nghệ thuật, âm nhạc, thiết kế, du lịch, giáo dục STEAM và số hóa văn hóa. Trọng Đạt
Bài toán bản quyền khi AI làm phim, viết nhạc
